• Liter schreef bij het thema Completen een schrijfwedstrijd uit. Op zaterdag 14 november jl. werden tijdens de literaire en muzikale middag in de Dominicanenkerk te Zwolle de namen van de winnaars bekendgemaakt: Tewin van den Bergh (poëzie) en Ferdinand Lankamp (proza), waarbij onze hartelijke gelukwensen. Hun inzendingen krijgen een plek in ons decembernummer Completen. Bovendien kregen de winnaars een genummerde zeefdruk, gemaakt door onze vormgever Steven van der Gaauw, en een Liter-jaarabonnement (voor zichzelf of om iemand te schenken).
Hierbij het juryrapport:
Juryrapport Liter-schrijfwedstrijd Completen
De jury heeft zich met plezier gebogen over een hoge stapel inzendingen. Er was veel moois bij de post en het gedicht ‘Slaapgebedje’ was voor ons de winnaar.
De eerste zin is meteen treffend: ‘knieën van gras en schaaf’ is een herkenbaar beeld, net als de rest van deze intieme scène: de ‘ik’ zit met een broer geknield bij het bed om te bidden. Ze zijn niet alleen. Een vrouw, die een wat intimiderende indruk maakt, omdat ze ‘troont’, haar mond ‘hoekig’ is en haar aanwezigheid ‘spoken’ uitnodigt, kijkt toe met de broeken van de kinderen op haar schoot. Opvallend is dat de aanwezigheid van deze vrouw – een moeder, een oma? – ervoor zorgt dat de hemel dicht blijft, terwijl, als ze weg is, een magische transformatie kan plaatsvinden: dan ‘rekt de stoel zich gapend uit tot keukentrap / wordt het kussen een ademsteen’.
Wat een schitterend beeld. Het doet denken aan de ladder die Jakob droomt als hij zijn hoofd heeft neergelegd op een steen bij de plaats die later Pniël wordt genoemd: gezicht van God. Een verrassend enjambement voor de laatste strofe zorgt voor een mysterieus slot. Wie is de ‘jou’ aan het eind? Broer, of misschien God? Beelden en gedachten staan in dit gedicht in een perfecte constellatie, waarbij de klanken van de woorden en de beelden die ze oproepen hun letterlijke betekenis overstijgen.
Kathleen Norris schreef in haar boek Kloostergang: ‘In een gedicht lijkt het vaak te gebeuren dat de lezer plotseling van de onwetendheid naar een ontdekking wordt geholpen, naadloos van de onduidelijkheid naar een scherp gestoken beeld, zonder te weten, hoe dat precies gebeurt.’ Dat is wat dit gedicht ook voor elkaar krijgt. En daarmee is ‘Slaapgebedje’ een typisch Liter-gedicht: geworteld in een oud christelijk gebruik om de dag op de knieën voor het bed af te sluiten – de thuisvariant van de Completen, met de blik op de hemel, en met tussen ons in het geheim van de taal. Die soms bijna genoeg kan lijken.
Onze vorige hoofdredacteur Gerda van de Haar hield in haar proefschrift, dat dit jaar verscheen, een pleidooi voor het honoreren van de leeservaring. De eerste bepalende indruk van een boek – of van een verhaal – is volgens haar eerder gevoelsmatig dan begripsmatig.
Wat is dan het gevoel dat uit het winnende verhaal naar voren komt? Somberheid? Melancholie? Omdat het over een afgesloten leven gaat, zoals in meerdere inzendingen? Berusting? Al deze indrukken kunnen kloppen. We dachten ook aan een prettige vertrouwelijkheid. Hier is een verteller aan het woord die iets of iemand in vertrouwen neemt. Hoe hij een personage introduceert:‘Het is koud en ze kan er niet goed tegen, ze is dun, misschien iets te dun.’ Hij noemt haar ‘zij met de korte naam’, alsof je haar ergens van zou kunnen kennen.
Het ritme van dit verhaal is mooi. Meditatief met steeds de herhaling van woorden en zinsdelen diehet gevoel versterken dat iemand in gesprek is. Met God, of met de lezer. Of toch met zichzelf? Het lijkt op bidden, want ook dan is er vaak – hardop of in stilte – een rustgevende cadans. En de plot heeft de intensiteit van een confessie, hoewel het gevoel van tekortschieten, van iets niet meer kunnen, misschien eerder verborgen zit in wat niet wordt verteld. In die stiltes vinden de menselijke relaties binnen het verhaal hun kwetsbaarheid en hun kracht. Als lezer geloof je ze meteen.
In Het huiswapen van Nadine Gordimer vat de moeder van de moordenaar bidden op als intensieve communicatie, een geconcentreerd gesprek, met jezelf. Hoe mooi zo’n gesprek soms is, welke vorm het aanneemt, welke woorden het vindt, wordt duidelijk aan de hand van dit winnende verhaal dat de jury moeiteloos wist te overtuigen: ‘Stille’.
Redactie Liter – november 2026