door Menno van der Beek, 22 december 2014

 

Johnny van Doorn, optredende vanaf de jaren zestig onder de naam Johnny the Selfkicker, zou deze november zeventig geworden zijn, als hij niet al in 1991 overleden was. En daarom zijn nu zijn verzamelde verhalen en al zijn gedichten gepubliceerd. De gedichten zijn  gestoken in een kaft dat waarschijnlijk niet per ongeluk aan de late jaren zestig van de vergleden eeuw doet denken: Droom vrijuit

 

 

De dichter brak – net als bijvoorbeeld de recent in Rotterdam gehuldigde Deelder, die wel de zeventig haalde – door met zijn extraverte optreden bij Poëzie in Carré, 1966, georganiseerd door een hele jonge Simon Vinkenoog. Als contrast trad daar eerst een bedaagde Roland Holst op, al van gevorderde leeftijd, met enkele van zijn plechtstatig gezegde verzen. Daarna mocht Johny the Selfkicker optreden. Johnny kreeg een deel van de zaal plat en een ander deel geërgerd. Zo zou men de dichter leren kennen: wild gebarend en met volle inzet van het hele register aan stemvolumes, schreeuwend, het publiek bespelend en tartend, al dan niet bewust onhandig acterend met een stapel papier. Hij deed die avond naast een klankdicht ook enkele van zijn meer van gebruikelijke taal gebouwde gedichten, waarvan één ook de later uitgebrachte langspeelplaat van het festijn gehaald heeft. Dat was zijn gedicht ‘Dendermonde ’63’, een vers dat in korte afgebeten zinnen handelt over hoe Johnny ooit in België gearresteerd werd en hoe de politie toen een blokje Hasjiesj in zijn achterste vond. Te hopen is dat Roland Holst toen al naar huis was.

 

Dendermonde 63

Lees gedicht 

Dendermonde 63

 

Voor een Vlaams cultureel café
Waar ik een expositie zal openen,
Wordt ons Volkswagenbusje met
Minstens 25 inzittenden door
De plaatselijke Wouten tot
Staan gebracht & in de tussen-
Tijd dat er rechtsomkeert
Naar het bureau wordt gereden
Wordt de nu gevaarlijke Pot
Door alle aanwezigen snel
Verorberd of in de bilspleet
Gestopt. Triomfantelijk wordt
Met ons de hoofdverdachte
(ivm 5 kilo Marihu -dat is tijm,
Stramonium, laurier etcetc)
Aan fouillering en verhoor
Onderworpen. Op de vraag hoe
Ik wel heten mag, antwoord ik
Johnny the Selfkicker &
Spijtig betreurt men dat
The Electronic Jezus (dat ben ik ook!)
Niet aanwezig is &
De oerdomme vertoning zet
Zich voort: als men mijn zakken
Beklopt roep ik schertsend Kijk
Voor De Zekerheid Eens In M’n
Tokus (plat Vlaams voor kont) &
Een deskundige uit Brussel
Wordt opgebeld om snel per taxi
Over te komen & men toont hem
Meteen bij aankomst een gevonden
Stukje kattebrood (dat hij
Gewichtig met een heetgemaakt
Zakmesje onderzoekt):
Waarbij hij verrast constateert
Mijne Heren Dit Is De Befaamde Hasjies!!

 

Johnny 'The Selfkicker' van Doorn


In de jaren zeventig werd hij bejubeld en verguisd vanwege zijn luidrucht, zijn drugsgebruik en zijn ontremde poëzievertoningen. Hij schreef verhalen en gedichten, maar Johnny als dichter had vooral een podium nodig. Zijn teksten, zoals te zien in deze verzamelbundel, zijn meestal opgebouwd uit duidelijk door-associërend bedachte versregels, uitermate geschikt om in hoog tempo over een publiek uit te storten en van de ideale lengte om stiekem tussen door adem in te halen, zodat de voordracht met volle kracht doorgang kan vinden. Hier en daar zijn de teksten met typografische ingrepen als een gotisch lettertype, hoofdletters en vette schuine letters versierd om te laten merken dat dit vastgelegde poëzie is: papier is in het geval van deze dichter duidelijk een kleine noodgreep. 

 

Om de dichter Johnny van Doorn mee te maken moet men hem dus vooral ook zien, misschien met dit boek op schoot, voor wie precies wil weten wat hij net gezegd heeft. Of om voor de spiegel later zelf de teksten mee te oefenen en eens alle remmen los te laten. Voor een vroege versie van zijn eigenlijk alleen maar als voordracht goed te begrijpen aanzwellende gedicht ‘Een magistrale Stralende Zon’ in crescendo, zie deze aflevering van de Dode Dichters Almanak:

 

{youtube}AGtj_cva-7c{/youtube}

 

En zie anders zijn versie van Baudelaire’s gedicht ‘Wordt dronken’: Van Doorn op volle stoom, want hij nam het publiek in elk geval serieus genoeg om er elke keer voor te gaan, ‘dronken van Hasjiesj, Poëzie of Deugd, het staat u vrij’:

 

{youtube}qBPM8-HgQ6Q{/youtube}

 

De hele opname van Poëzie in Carré is hier te zien, inclusief Holst, een hele jonge Deelder en Simon Vinkenoog, met een strak kapsel en een haast vooroorlogs keurig Nederlands accent.

 

Tussen alle Nederlandse dichters die de kans liepen  – het tragische gerucht is dat men ermee ophoudt bij de VPRO – een aflevering van Dode Dichters Almanak aan zich gewijd te krijgen is Johnny van Doorn een stem die niet gemist kan worden. Letterlijk en figuurlijk. 

 

Johnny van Doorn, Droom vrijuit. De Bezige Bij, Amsterdam 2014, €19.90.

Submit to FacebookSubmit to Twitter