door Suzanne van Putten, 20 maart 2020

Bij het openslaan van het Boekenweekgeschenk van dit jaar valt direct op dat dit boekje een doorwrocht werkje is. De inhoudsopgave biedt een welluidende lijst hoofdstuktitels, die ook een vuistdik boek niet zouden misstaan. Annejet van der Zijl koos er echter voor om het verhaal van Leon en Juliette in het handzame formaat van een Boekenweekgeschenk te publiceren. Dat belet haar overigens niet om een uitgebreidere uitwerking van hun levensverhaal aan te kondigen: de auteur werkt aan een grotere roman. 



Dat is geen overbodige luxe, want in Leon & Juliette lezen we in stormachtig tempo over twee al even dynamische levens. Waar Van der Zijl eerder onder andere al schreef over recente Nederlandse geschiedenis in Jagtlust en Annie, de biografie over Annie M.G. Schmidt, duikt ze in Leon & Juliette veel verder terug de geschiedenis in. We lezen in korte hoofdstukken over emigrant, de stad en het meisje. Emigrant Leon beproeft zijn geluk overzee, nadat zijn broers in Nederland gebaande wegen zijn ingegaan. De stad Charleston krijgt als vrouwelijk karakter een behoorlijke rol toebedeeld: haar omgang met de slavernij en de vooruitgang is een groot thema in het boek. En het meisje Juliette, geboren slavin, groeit op in een hardvochtige wereld en haar strijd met haar omgeving is niet over als ze een relatie krijgt met Leon. Om zijn zakenbelangen veilig te stellen, mogen Leons zakenpartners niet weten van hun geheime verbintenis. Ook de komst van twee, drie, vier, vijf kinderen doet daar niet aan af.

Aan de hand van Juliettes leven en de stad Charleston leidt Annejet van der Zijl ons langs de hardnekkige strijd om de slavernij. Misschien is die hardnekkigheid niet verwonderlijk: Charleston kent geen geschiedenis zónder slavernij. De eerste settlers stichtten de stad met slaven in hun gevolg. Bij die strijd komt grote angst kijken, tot aan de dinertafel toe. Diners veranderen van francaise stijl naar l'anglaise omdat de slaven tijdens de maaltijd dan niet aanwezig hoeven te zijn.

Wanneer het Leon en Juliette echt te heet onder de voeten wordt, vervoeren ze één voor één hun minderjarige kinderen naar het koude en witte Nederland. Ook Juliette moet daar opnieuw aarden. Hier is de vijandigheid naar zwarten minder groot. Niet onbegrijpelijk, merkt Van der Zijl op: ‘De betoonde tolerantie was vooral het gevolg van het feit dat er in Nederland zelf zo goed als geen gekleurde mensen leefden. Het is tenslotte een stuk gemakkelijker om ruimdenkend te zijn als iets op geen enkele manier een bedreiging vormt.’ Het is een strijdend leven, dat van Juliette, Leon en de stad. ‘Zo gingen ze 1861 in, de man en de stad. Allebei vechtend voor hun leven, allebei gedoemd die strijd te verliezen.’ Leon & Juliette is een aangename verrassing en is een Boekenweekgeschenk dat ook nieuwsgierig maakt naar de uitgewerkte biografie van deze bijzondere mensen.

Annejet van der Zijl, Leon & Juliette. Amsterdam 2020 CPNB, 96 blz. Boekenweekgeschenk.

Submit to FacebookSubmit to Twitter