Voorpublicatie

Voor het komende nummer van literair tijdschrift Liter gingen twee redacteuren naar de oude Marokkaanse stad Tanger om daar verhalen, essays, gedichten en kunst op te halen. Hun literaire gids was Stéphanie Gaou, in wier boekhandel annex cultureel centrum 'les insolites' contact met een tiental Tangerse artiesten werd gelegd. Deze recensie is een voorpublicatie uit dit themanummer. 

door Els Meeuse, 21 juni 2019


Een paar maanden geleden had ik niets met Tanger. Als Liter geen themanummer aan deze stad gewijd zou hebben, was dat vermoedelijk nog steeds zo geweest. Verhalen van redactieleden wekten mijn interesse voor de stad met internationale allure. Tanger kwam langzaam tot leven. Maar pas sinds ik de roman Nevel in Tanger heb gelezen, ben ik er geweest. En ik geloof dat ik er nog steeds een beetje ben. Ik dwaal door de smalle straatjes en nauwe steegjes. Ik word ondergedompeld in de religieuze veelkleurigheid van Tanger in de jaren voor en net na de Tweede Wereldoorlog, de jaren voordat Tanger onder Marokkaans bestuur kwam en de Internationale Zone van Tanger voorgoed verleden tijd werd. De moslimgemeenschap, het katholicisme en het jodendom spelen met hun verhalen en rituelen een centrale rol in de mysterieuze sluier die om het verhaal hangt. Als ik mijn ogen sluit ruik ik de mirte, rozen en narcissen op de begraafplaats waar Marina, één van de personages, haar doden bezoekt. ‘Elke religie heeft haar geur.ʼ

 


Het uit het Spaans vertaalde verhaal vangt pikant aan. We schrijven 2015. Flora Gascón wordt wakker in Madrid. Ze is met een voor haar verder onbekende man naar bed geweest en herinnert zich alle details van de nacht. Maar ze kan niet bij haar vlam blijven. In haar eigen bed wacht een ander en die mag niet merken dat ze de nacht ergens anders heeft doorgebracht. Zachtjes sluipt ze de kamer uit en keert terug naar haar saaie echtgenoot. Haar baan is even nietszeggend als haar man. Ze vertaalt gebruiksaanwijzingen voor huishoudelijke apparaten.

Flora kan haar onenightstand niet vergeten. Ze probeert diverse keren met hem in contact te komen, maar Paul Dingle is al snel onbereikbaar. Zijn telefoon gaat niet meer over. Het boek dat hij aan het lezen was, Nevel in Tanger, is de enige richtingaanwijzer naar haar geliefde Paul. Ze besluit het boek te kopen en ontdekt tot haar grote verbazing dat Paul Dingle een hoofdrol speelt in deze roman. Maar het verhaal speelt zich decennia geleden af. Wie was deze in 1951 spoorloos verdwenen man? Is Paul Dingle een wandelende jood, gedoemd om voor eeuwig rond te zwerven en vrouwen te verleiden? Flora besluit een ticket te boeken naar Tanger, de stad waar de roman zich afspeelt. Ze gaat op zoek naar schrijfster Bella Nur en naar de waarheid achter het boek. Wat is feit en wat is fictie?

De Spaanse schrijfster Cristina López Barrio, die geïntrigeerd raakte door het internationale en interreligieuze Tanger, krijgt het voor elkaar dat je de meest mysterieuze gebeurtenissen als zoete koek slikt en net als hoofdpersoon Flora meegesleurd wordt in de absurditeit van het verhaal. Je gelooft de schrijfster, je gelooft het mysterie dat ze schept.

Hoofdstukken waarin Flora een hoofdrol speelt, worden afgewisseld met hoofdstukken uit de roman van Bella Nur. Beide verhaallijnen blijken veel gemeen te hebben. Het eerste deel van de roman hult alles steeds meer in nevelen. Naarmate de zoektocht van Flora vordert, lost de nevel langzaam op. Toch is de ontknoping nog tamelijk onverwachts en absurd. Het verhaal is dermate spannend geconstrueerd dat je het zo snel mogelijk uitleest. Je zou het een literaire detective kunnen noemen.

López Barrio verwijst in het verhaal expliciet naar Penelope uit de Odyssee van Homerus. Dat doet ze niet voor niets. De hele roman leest als een omgekeerde odyssee. Dit keer is de hoofdpersoon een vrouw, die op zoek is naar haar liefde. Nevel in Tanger bestaat uit Floraʼs dagenlange speurtocht. Het boek vormt een verhaal in een verhaal. Binnen de liefdeszoektocht van Flora treffen we in de roman van Bellu Nur het verdriet aan van Marina, die haar geliefde Paul Dingle in 1951 in een storm kwijtraakte. Maar het is de vraag of het wel een storm was. Heeft de Axia Kandisha, een beroemde vrouw in de Joodse folklore van Tanger, hem niet meegenomen? Marina treurt om haar echtgenoot, werkt dagelijks aan een sprei waarin ze zijn leven verwerkt. Tientallen jaren later is het Flora die op zoek gaat naar de waarheid. De omzwervingen van Flora worden steeds spannender, zeker als blijkt dat er een moord opgelost moet worden.

Nevel in Tanger laat overtuigend zien hoe schril het contrast is tussen Tanger anno 1951 en Tanger vandaag de dag. Tanger is volgens López Barrio niet meer de autonome, interculturele en interreligieuze stad van vroeger. De stad is voorgoed veranderd. Tanger is voor mij meer geworden dan een stad of een plaats in een boek. Misschien kan Flora zelf het nog wel het beste verwoorden. Ze zegt tegen Armand, een man die ze in het hotel in Tanger heeft ontmoet: ‘Tanger is een soort Camelot, een gemoedstoestand, zoals je tante zei. Wij verlorenen, wij die vluchten voor onze werkelijke wereld omdat we niet weten wat we met haar aan moeten, komen hiernaartoe.ʼ Tanger is een toevluchtsoord voor mensen die even iets anders willen dan de realiteit. Tanger is een stad van verbeelding. Tanger is literatuur. 

Cristina López Barrio, Nevel in Tanger, vertaald uit het Spaans door Jacqueline Visscher. Uitgeverij Wereldbibliotheek, Amsterdam 2018, 304 blz., € 19,99.

 

Submit to FacebookSubmit to Twitter