door Len Borgdorff, 22 mei 2019

 

In het gedicht over het gebruik van een nagelknipper van Les Murray wordt zo nauwkeurig beschreven wat er allemaal komt kijken bij het knippen van teennagels dat je er zelf van begint te zweten. Al doe je dat dan wel grinnikend. Het knippen van teennagels is een gevoelige strijd die veel atletisch vermogen vergt, meer ook dan je van een gezette zeventigplusser mag verwachten. Ook wanneer die is gezegend met een nagelknipper.

 

 

Wie het gedicht leest, ziet ongetwijfeld, net als ik, de moeizame strijd voor zich die de dichter zelf te leveren heeft. Hij moet zich over zijn eigen kolossale, gekromde gestalte buigen, wat niet helemaal lukt en waarbij hij zijn bestaan dan nog wankeler moet maken door de gekromde knieën een beetje te spreiden. Houvast vindt hij alleen maar door met zijn ene hand  zijn knie vast te houden, op zichzelf teruggeworpen als hij is. Met zijn rechterarm moet hij tussen die knieën door vervolgens ergens in de diepte dat knippertje adequaat weerbarstige teennagels te lijf laten gaan. Natuurlijk schiet het clippertje tussen zijn vingers vandaan.

Dit is het gedicht.

Lees gedicht

Hantering van de nagelclipper

 

Na blootsvoets, knor en oempf

weerkaatst de teennagelclipper

die bumpers knipt van buitennagels

op de harde houten vloer.

 

Het schuin opstaande hefboomroer

ketst af, misduimd, van de overkaak

bijt weer toe en trimt a tempo

de hoeken van middelste knobbels.

 

Tsjak! De hele tang schiet weg

onder de bank – til die bank op

graai met een overdwarse arm

herpak je om nog meer te knotten,  

 

een overzijdse knie omklampend

toon je binnendij, en snoeit

de hoornen uitwas die de planken

met grijze kever-bix bestrooit.

 

Les Murray

 

Het wordt dus nog erger. Het knippertje schiet onder de bank. Dat vergt nog meer acrobatiek. Als dit een promotiefilmpje was voor onverwekten om ze ertoe over te halen ook mens te worden, weet ik niet of er met veel animo op gereageerd zou worden? Is dit de mens?

Bij het lezen van dit gedicht zie ik een groot dichter zuchtend en steunend bezig met zijn teennagels en zijn bank. Ecce homo. Vorige week lag ik even in het ziekenhuis met tegenover mij een tachtigjarige. Vanwege diabetes waren zojuist de twee kleine teentjes van zijn rechtervoet weggehaald, niet helemaal. Alsof met de teenknipper van Murray nu ook de tenen van meneer Van Dam werden getrimd. En zo zou flinter na flinter het hele lijf worden weggehapt. Dat zei ik niet natuurlijk, maar meneer Van Dam vertelde me dat hij een mooi leven had gehad. Hij was nu tachtig. Dus wat zou hij zeuren?

Een gedicht is een metafoor, ja. Een gedicht is ook zichzelf en vertelt wat het vertelt en dat is op zichzelf genomen genoeg, als het een goed gedicht is. Dit gedicht beweegt in me. Het laat zich lezen als ik mijn eigen nagels knip, of heel iets anders doe. Het springt tevoorschijn als meneer Van Dam iets anders zegt. Het is een gedicht dat me ontroert. Randy Newman laat God ergens zeggen: ‘That’s why I love mankind.’


Les Murray, vertaald door Dorien de Vries en Maarten Elzinga, in Liter 77, maart 2015. Het origineel is later verschenen in Waiting fort he Past, Farrar, Straus and Giroux, 2016.

Submit to FacebookSubmit to Twitter