Els Meeuse over Dialoog met het eiland, 16 april 2014

 

Dialoog met het eiland en Liter hebben veel met elkaar op. De eerste afdeling van de bundel, ‘Seizoen’, werd in zijn geheel in Liter 35 (december 2004) gepubliceerd. De gedichtencyclus ‘Mal van Michaël’, tweede afdeling in de bundel, plaatsten we eerder op de website. Een deel van de op de site gepubliceerde gedichten is ook te lezen in Liter 71 (september 2013). Ik ga in deze bespreking vooral in op de gedichten die nieuw voor mij waren. Dan hebben we het over de afdelingen ‘Schiermonnikoog’ en ‘Zolang’.

 

 

De nieuwe dichtbundel van Koos Geerds dankt zijn titel aan de tweede afdeling, ‘Schiermonnikoog’. Koos Geerds schreef deze gedichten na het zien van een tentoonstelling in 2009 van het werk van Jan Pieter Gootjes (1950) in de Gereformeerde Hogeschool te Zwolle. De illustraties in de bundel zijn dan ook afkomstig van deze beeldend kunstenaar. Hij maakte, geïnspireerd door de getijdenwerking op Schiermonnikoog, een reeks houtdrukken. Een aantal van deze houtdrukken is in de bundel afgebeeld, voorafgaand aan de afdeling ‘Schiermonnikoog’. 

 

Het schitterende omslagontwerp is onmiskenbaar van de meerdere malen gelauwerde vormgever Steven van der Gaauw. De woorden op het omslag zijn al met elkaar in gesprek, de dialoog is al geopend voor je de bundel hebt opengeslagen. De dialoog die in ‘Schiermonnikoog’ tot een hoogtepunt komt.

 

In de afdeling  ‘Schiermonnikoog’ is de dichter in gesprek met de kunstenaar, de kunstenaar met het eiland, de dichter met het eiland en alles vice versa. Lang niet altijd overigens is duidelijk wie met wie in gesprek is. Maar dat er sprake is van een dialoog, dat is geen vraag. Een doorlopend gesprek is het, deze cyclus. Ik wil eruit citeren, ik kies een gedicht, ik twijfel, ik kies, ik twijfel. Ik besluit het niet te doen. Daarvoor is te cyclus te veel een geheel. Koop de bundel zelf, tolle lege.

 

De afdeling ‘Zolang’ lijkt weinig met het ‘eiland’ te maken te hebben. Het zijn ‘verspreide gedichten’ die, zoals de bundel zelf vermeldt ‘in opdracht of naar aanleiding van een gebeurtenis zijn geschreven’. Toch komt het eilandmotief ook daar meerdere keren terug. 

 

Ondanks de lichtvoetigheid waarmee de gedichten geschreven zijn, tref ik een zekere ernst, levensernst, in de gedichten aan. Het is alsof Koos Geerds het leven probeert vast te grijpen, probeert te begrijpen. Het leven als een reis waarvan de mooiste momenten op papier vereeuwigd moeten worden. Zoals daar is het geluk: tastbaar en toch ongrijpbaar, fragiel als een zeepbel. Het gedicht ‘Poros’ is hier een treffend voorbeeld van. Poros, het Griekse eiland op de Peloponnesos.

 

Poros (gr.)

Lees gedicht

 

Poros (gr.)

 

een boot een reis een wijde blauwe zee
jij en je maatje zeilend in de zon
de maan die ’s avonds aan de hemel blonk
de sterren die als jullie samen sliepen bleven schijnen

 

het brood was warm en vers
jet fruit was zoet en vol
de wijn was rood

 

jij lacht als hij een foto van je neemt
en hij poseert voor jou in het allerlaatste licht

 

dit was geluk hier moet je het mee doen
dit was de laatste reis

 

Koos Geerds

Dit gedicht is duidelijk een knipoog naar ‘Schiermonnikoog’. Ook daar ging een kunstenaar te werk om op een eiland het meest ongrijpbare van het leven vast te leggen. Een onmogelijke opgave die juist daarom des te aantrekkelijker is. 

Het eiland Poros bestaat uit twee eilandjes die door een brug verbonden zijn. Het Griekse woord πόρος betekent dat ook: ‘weg over het water’, ‘brug’. Een middel om je van het ene eiland naar het andere te vervoeren. Een woord dat genoeg aan de verbeelding overlaat.

 

Achilles, Sint Brandaan en Prediker. Ik kwam wel meer tegen tijdens het lezen, maar deze drie laten zien hoe breed Koos Geerds zich laat inspireren. Soms is het slechts het noemen van een naam, een persoon, niet meer dan een vleugje wind dat langs je lippen strijkt en het gedicht oliet. Een andere keer kan je het gedicht haast niet lezen zonder de tekst waarnaar verwezen wordt te memoreren. Neem het gedicht ‘Prediker’:

 

Prediker

Lees gedicht

 

Prediker

 

mijn zoon er komt geen eind aan het ontwerpen
van luchtballonnen en wind is hun limiet

 

verzoet je palet verbitter geen woorden
neem jouw deel van de ijdelheid en geniet

 

wees geen sjacheraar en weer het chagrijn
wat jij betekent is misschien niet weinig

 

zend je ballonnen de windstreken rond
en heet hen na omzwervingen welkom

 

verdeel ze in zevenen ja in achten
want onbekend voor jou zijn de tijden

 

kijk naar de zon kijk onophoudelijk
volbrengt hij de weg van zijn schepper

 

behoed je hart als je kostbaarste ballon
bloed beschrijft zijn baan totdat hij barst

 

Koos Geerds

Lichtvoetigheid vermengd met ernst. Het leven als ballonvaart, met je hart als kostbaarste ballon. Ga voorzichtig te werk, want onbekend zijn de tijden. Ook na nauwkeurige bestudering van een kunstenaar.

 

Koos Geerds, Dialoog met het eiland. Uitgeverij De Arbeiderspers, Amsterdam 2014, 96 blz., € 18,95.

Submit to FacebookSubmit to Twitter